ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ : ଦେବ ପ୍ରୟାଗ।। ଭାଗିରଥୀ – ଅଳକାନନ୍ଦା ନଦୀ ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳ।। ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି।

ଦେବପ୍ରୟାଗ: ଯେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ନଦୀ।

ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ:(ସତ୍ୟାନ୍ୟୁଜ)
ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନେଇଯିବୁ ଭାରତର ଏକ ଏପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଟି ମହାନଦୀର ମିଳନ ଘଟି ଜନ୍ମ ନେଇଛି ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା। ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ହେଉଛି ଦେବପ୍ରୟାଗ।

ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଟେହରି ଗଡ଼ୱାଲ ଜିଲ୍ଲାରେ ହିମାଳୟର କୋଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବପ୍ରୟାଗ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର। ଏଠାରେ ହିମାଳୟରୁ ପ୍ରବାହିତ ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ ଏବଂ ଅଳକାନନ୍ଦା ନଦୀ ପରସ୍ପର ସହ ମିଶିଛନ୍ତି। ଏହି ସଙ୍ଗମ ପରେ ଏଠାରୁ “ଗଙ୍ଗା” ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି।
ଦେବପ୍ରୟାଗର ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳରେ ଠିଆ ହୋଇ ଦେଖିଲେ ଦୁଇଟି ନଦୀର ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଜଳଧାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭାଗୀରଥୀର ଗାଢ଼ ନୀଳ ଜଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଳକାନନ୍ଦାର ସବୁଜ ଜଳ ମିଶି ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଳାକୃତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ମନକୁ ଛୁଇଁଯାଏ।
ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଏକ ଭକ୍ତ ଋଷି ଦେବଶର୍ମା ଏଠାରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ “ଦେବପ୍ରୟାଗ” ରଖାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପଞ୍ଚପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟରେ ଦେବପ୍ରୟାଗ ଶେଷ ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାଗ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରାଚୀନ ରଘୁନାଥଜୀ ମନ୍ଦିର ଦେବପ୍ରୟାଗର ଅନ୍ୟତମ ଆକର୍ଷଣ। ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତ ଏଠାକୁ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଥାନ୍ତି।
ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଦେବପ୍ରୟାଗ ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱର୍ଗ ସଦୃଶ ସ୍ଥାନ। ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼, ସବୁଜ ପ୍ରକୃତି, ଶୀତଳ ପବନ ଓ ନଦୀର କଲକଲ ଧ୍ୱନି ପରିବେଶକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ କରିଥାଏ।
ଚାରଧାମ ଯାତ୍ରାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଡ଼ାଉ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦେବପ୍ରୟାଗ ପରିଚିତ। ବଦ୍ରୀନାଥ ଏବଂ କେଦାରନାଥ ଯାତ୍ରାକୁ ଯାଉଥିବା ଅନେକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଏଠାରେ ରହି ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ତେଣୁ ଯଦି ଆପଣ ଧାର୍ମିକ ଶାନ୍ତି, ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ଅନନ୍ୟ ମିଶ୍ରଣକୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଦେବପ୍ରୟାଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ଭ୍ରମଣ ତାଲିକାରେ ରହିବା ଉଚିତ।